Narzędzia
Witamy w sekcji Narzędzia!
Tutaj znajdziesz łatwe w użyciu zasoby, szablony, filmy oraz aktywności, które pomogą Ci zgłębić temat gospodarki o obiegu zamkniętym i stworzyć własne pomysły.
Wystarczy kliknąć znak „+” obok każdego tytułu, aby otworzyć opis i uzyskać dostęp do przydatnych linków oraz materiałów. Odkrywaj, ucz się i daj się zainspirować!
Zrozumieć gospodarkę o obiegu zamkniętym
Cel: Poznaj podstawowe pojęcia i dowiedz się, dlaczego są one ważne dla ludzi, planety i biznesu.
Czym jest gospodarka o obiegu zamkniętym:
Gospodarka o obiegu zamkniętym (według Fundacji Ellen MacArthur)
Ta strona wprowadza w tematykę gospodarki o obiegu zamkniętym, przedstawiając jej zasady oraz pokazując, czym różni się od modelu linearnego. Zawiera materiały wizualne, przykłady oraz linki do dalszej nauki.
Jak działa gospodarka o obiegu zamkniętym?
Gospodarka o obiegu zamkniętym - schemat motyla
Ta strona przedstawia schemat gospodarki o obiegu zamkniętym (diagram motyla), ukazujący, jak materiały krążą w cyklach biologicznym i technicznym. Ilustruje, w jaki sposób produkty mogą być projektowane, użytkowane i odzyskiwane w celu ograniczenia ilości odpadów oraz regeneracji zasobów naturalnych.
Gospodarka o obiegu zamkniętym w codziennym życiu:
Świetny punkt wyjścia, który pokazuje, jak gospodarka o obiegu zamkniętym wiąże się z codziennymi wyborami – od mody, przez jedzenie, aż po elektronikę.
Przykłady z życia wzięte – Parlament Europejski
Zawiera przykłady z życia wzięte, pokazujące, jak praktyki gospodarki o obiegu zamkniętym są wdrażane w firmach, domach i społecznościach.
SustainableJungle
Przystępne wyjaśnienia i przykłady zastosowania gospodarki o obiegu zamkniętym w praktyce, m.in. w modzie, elektronice i żywności.
FashionRevolution
Dowiedz się, jak naprawiać, wymieniać lub pozyskiwać ubrania w sposób zrównoważony. Zachęca do przejrzystości w branży modowej.
iFixit
Krok po kroku przewodniki naprawcze dla elektroniki, mebli i przedmiotów codziennego użytku — dają ludziom narzędzia do naprawy zamiast wyrzucania.
Zaprojektuj swój pomysł na cyrkularny biznes
Cel: Przekształć swój pomysł w realny, zrównoważony model biznesowy, korzystając z praktycznych narzędzi.
Circular Business Model Canvas (CBMC)
Circular Business Model Canvas (CBMC) to adaptacja tradycyjnego modelu Business Model Canvas (BMC), stworzona z myślą o wspieraniu firm w przejściu od gospodarki linearnej („weź–wyprodukuj–wyrzuć”) do gospodarki o obiegu zamkniętym („ogranicz–użyj ponownie–przetwórz”). CBMC wprowadza zrównoważony rozwój i efektywność zasobów do strategii biznesowej, koncentrując się na zamykaniu obiegów materiałowych i minimalizowaniu odpadów.
Circular Business Model Canvas (CBMC) – Szwedzka Agencja ds. Wzrostu Gospodarczego i Regionalnego
Ten oficjalny przewodnik przedstawia wizualny model CBMC, uwzględniający zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, takie jak eliminacja odpadów, recyrkulacja materiałów i regeneracja zasobów naturalnych. Zawiera przykłady cyrkularnych propozycji wartości oraz praktyczne zastosowania.
Zestaw narzędzi CICLO
Zestaw narzędzi CICLO to praktyczne narzędzie, które pomoże Ci przekształcić zrównoważony pomysł w realny biznes — bez potrzeby posiadania doświadczenia biznesowego! Zawiera proste arkusze robocze i kreatywne ćwiczenia, które krok po kroku poprowadzą Cię przez proces projektowania cyrkularnego produktu lub usługi. Idealny dla początkujących, edukatorów oraz wszystkich zainteresowanych ekologiczną przedsiębiorczością.
Zestaw Cyrkularnych Narzędzi
Specjalnie opracowany dla marek odzieżowych, ten zestaw narzędzi prowadzi użytkowników przez pięcioetapowy proces projektowania i wdrażania cyrkularnych modeli biznesowych, takich jak wynajem czy odsprzedaż. Zawiera narzędzia z zakresu design thinking, karty warsztatowe oraz przewodniki dla prowadzących.
The Circular Toolbox – How to launch a rental or resale pilot in 10 months.
Poznaj istniejące inicjatywy i zainspiruj się nimi
Goal: Explore examples and video from local activities
Inicjatywy odwiedzone przez konsorcjum CIRC.
Ten dokument zawiera zestawienie wszystkich inicjatyw, które zostały odwiedzone przez konsorcjum podczas różnych działań, wraz z opisami i praktykami cyrkularnymi zaobserwowanymi podczas każdej wizyty
Inicjatywy odwiedzone przez konsorcjum CIRC
Acre Farm (Afryka)
Jednoakrowa farma to bardzo dochodowe, zróżnicowane gospodarstwo położone w pobliżu Jeziora Wiktorii w Ugandzie, we wschodniej Afryce. Małe gospodarstwo zostało zaprojektowane przez rolniczkę i weterynarkę dr Emmę Naluyimę. Wykorzystuje praktyki cyrkularne, takie jak kompostowanie i rolnictwo regeneracyjne, aby w sposób zrównoważony uprawiać żywność i wspierać lokalne ekosystemy.
https://www.ellenmacarthurfoundation.org/circular-examples/one-acre-farm
Agnos Grocery (Cypr)
Agno Grocery to pierwszy sklep typu zero waste i refill na Cyprze. Oferuje szeroki wybór produktów luzem, akcesoriów bez plastiku, detergentów do czyszczenia, artykułów higieny osobistej oraz świeżych produktów spożywczych – wszystko z minimalnym, a najlepiej bez żadnego opakowania. Sklep zobowiązuje się do pozyskiwania wyłącznie produktów najwyższej jakości!
Lemons Vintage Shop (Cypr)
W Lemons starannie selekcjonują odzież vintage i z drugiej ręki, koncentrując się na jakości, charakterze i zrównoważonym podejściu. Każdy element jest wybierany z dbałością o szczegóły. Zakupy w second-handzie to nie tylko kwestia wyglądu — to świadomy wybór. Wybór, by zwolnić tempo, ograniczyć ilość odpadów, postawić na jakość zamiast ilości i nosić coś, co naprawdę ma znaczenie.
Stena Recycling Poland (Polska)
W Stena Recycling dążą do stworzenia zrównoważonego świata we współpracy ze swoimi klientami – świata, w którym nic się nie marnuje. Dzięki szerokiej gamie usług i rozwiązań wspierają gospodarkę o obiegu zamkniętym, pomagając odkrywać ukrytą wartość w odpadach. Oferują pełne wsparcie, niezależnie od tego, na jakim etapie drogi do zrównoważonego rozwoju się znajdujesz.
Elemental holding (Polska)
Elemental Holding, polska firma, specjalizuje się w zbieraniu i recyklingu zużytych katalizatorów samochodowych oraz odpadów elektronicznych. Dzięki wsparciu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR) firma stworzyła zakłady odzyskujące surowce krytyczne z baterii pojazdów elektrycznych i innych komponentów elektronicznych, promując efektywne wykorzystanie zasobów i ograniczanie wpływu na środowisko.
Original Unverpackt (Berlin)
Original Unverpackt to berliński supermarket typu zero waste, który zrewolucjonizował zakupy spożywcze w Niemczech, całkowicie eliminując opakowania. Jako pionier gospodarki o obiegu zamkniętym zachęca klientów do przynoszenia własnych pojemników, robienia zakupów luzem i ograniczania odpadów z tworzyw sztucznych. Oprócz modelu sprzedaży detalicznej oferuje również warsztaty i treści edukacyjne, promując zrównoważoną konsumpcję w całej Europie.
Share (Berlin)
Share to berlińskie przedsiębiorstwo społeczne, które włącza pomaganie w codzienną konsumpcję. Za każdy sprzedany produkt — czy to wodę, przekąski, czy artykuły higieniczne — Share przekazuje równoważny produkt lub usługę osobom potrzebującym. Firma kładzie duży nacisk na cyrkularność — wiele z jej produktów pakowanych jest w materiały pochodzące z recyklingu, a aktywna współpraca z organizacjami pozarządowymi wspiera globalny dostęp do czystej wody, edukacji i redukcji odpadów.
Repair Café (Holandia)
Repair Café to globalny ruch organizujący wydarzenia społecznościowe, podczas których wolontariusze pomagają ludziom naprawiać zepsute przedmioty – od elektroniki po odzież. Spotkania te promują kulturę naprawy zamiast wyrzucania, wspierają zaangażowanie społeczne i przyczyniają się do ograniczania ilości odpadów.
De Ceuvel (Amsterdam)
De Ceuvel to zrównoważony park biurowy i przestrzeń społeczna, zbudowana na terenie dawnej stoczni. Służy jako centrum dla kreatywnych i społecznych przedsiębiorstw koncentrujących się na zrównoważonym rozwoju i inicjatywach gospodarki o obiegu zamkniętym.
De Ceuvel | – playground for innovation and creativity in Amsterdam North
De Clique (Utrecht)
De Clique to przedsiębiorstwo społeczne, które zbiera odpady organiczne od firm i przekształca je w cenne zasoby, takie jak kompost, biogaz czy pasza dla zwierząt. Tworząc lokalne obiegi cyrkularne, De Clique ogranicza ilość odpadów i promuje zrównoważone zarządzanie zasobami w środowiskach miejskich.
Cauto (Brescia)
Cauto to spółdzielnia socjalna, która od ponad 25 lat świadczy usługi środowiskowe. Koncentruje się na gospodarce odpadami, recyklingu oraz tworzeniu rozwiązań opartych na gospodarce o obiegu zamkniętym, dążąc do ograniczenia ilości odpadów i promowania zrównoważonych praktyk w społecznościach.
Coffeefrom (Milan)
Coffeefrom to innowacyjna firma, która przetwarza zużyte fusy kawowe na zrównoważone materiały. Produkuje tworzywa termoplastyczne odpowiednie do różnych zastosowań, w tym w opakowaniach i przemyśle motoryzacyjnym, oferując biodegradowalną alternatywę dla tradycyjnych tworzyw sztucznych.
Lista odtwarzania Circular City Hub
Ta lista odtwarzania prezentuje lokalne działania i inicjatywy rozwijane w ramach projektu „Circular City”, promujące zasady gospodarki o obiegu zamkniętym w przedsiębiorstwach społecznych. Poznaj, jak metody edukacyjne, zaangażowanie społeczności i innowacyjne praktyki napędzają zrównoważone zmiany na poziomie lokalnym.
Dla początkujących przedsiębiorców
Cel: Sprawić, by rozpoczęcie działalności było mniej przytłaczające
Rozpoczęcie czegoś nowego może wydawać się przytłaczające, ale nie jesteś w tym sam.
Ta przestrzeń została stworzona, aby pomóc początkującym stawiać pierwsze kroki z pewnością siebie. Dziel się swoimi pomysłami, zadawaj pytania i nawiązuj kontakt z innymi, którzy również dopiero zaczynają. Niezależnie od tego, czy dopiero tworzysz swój model biznesowy, czy szukasz pierwszego współpracownika – to miejsce, w którym uczysz się poprzez działanie i rozwijasz się wspólnie z innymi.
Zestaw narzędzi przedsiębiorcy Techstars
Interaktywna platforma oferująca filmy i ćwiczenia na tematy takie jak prezentacja pomysłu, poznanie potrzeb klientów i modelowanie biznesowe.
Zestaw narzędzi przedsiębiorcy BDC
Oferuje bezpłatne szablony, przewodniki i webinaria wspierające planowanie biznesowe, zarządzanie finansami oraz strategie marketingowe.
10 kroków do założenia włąsnej firmy
Rozpoczęcie działalności gospodarczej obejmuje planowanie, podejmowanie kluczowych decyzji finansowych oraz realizację szeregu formalności prawnych. Czytaj dalej, aby poznać każdy z kroków.
Działania edukacyjne i ćwiczenia
Cel: Ćwicz, reflektuj i ucz się samodzielnie lub z innymi.
Przewodnik Cyrkularnego Projektowania
Ta strona przedstawia Przewodnik Cyrkularnego Projektowania – praktyczny zestaw narzędzi do projektowania zgodnego z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Zawiera metody, ćwiczenia i studia przypadków, które wspierają tworzenie produktów i systemów eliminujących odpady i regenerujących zasoby naturalne. Idealna propozycja dla projektantów, innowatorów i firm, które chcą projektować z myślą o zrównoważonej przyszłości.
Mapowanie Cyklu życia Produktu
Cel: Zrozumieć pełną drogę produktu – od surowca po utylizację.
Aktywność: Wybierz przedmiot (np. butelkę plastikową lub smartfon) i prześledź jego cykl życia. Następnie zastanów się, jak uczynić każdy etap bardziej cyrkularnym (ponowne użycie, naprawa, recykling itp.).
Materiały: Papier, długopisy, dostęp do internetu do celów badawczych.
Model Biznesowy Circular Canva
Cel: Dostosowanie tradycyjnego modelu biznesowego do strategii gospodarki o obiegu zamkniętym.
Aktywność: Wypełnij model biznesowy, uwzględniając podejścia cyrkularne (np. propozycja wartości = materiały z recyklingu; strumienie przychodów = produkt jako usługa).
Odgrywanie ról w Kawiarence Naprawczej
Cel: Zbadać korzyści płynące z naprawiania zamiast wymieniania.
Aktywność: Zorganizuj symulowaną kawiarenkę naprawczą, w której uczestnicy wcielają się w role (naprawiający, klient, obserwator). Omówcie korzyści płynące z podejścia cyrkularnego.
Cyrkularna gra terenowa
Objective: Identify circular practices in daily life.
Aktywność: Stwórz listę (np. stacje do uzupełniania, sklepy z używaną odzieżą, kompostowniki) i wyrusz na grę terenową, aby znaleźć lokalne przykłady.
Gra w logistykę zwrotną
Cel: Zrozumieć, w jaki sposób zwrócone produkty mogą zostać ponownie włączone do obiegu.
Aktywność: Zasymuluj sieć logistyczną, w której produkty są zwracane, odnawiane lub poddawane recyklingowi.
Narzędzia: Mapy do wydrukowania lub internetowe planery logistyczne.
Wyzwanie „Projektowanie dla cyrkularności”
Cel: Ćwiczenie przemyślenia projektu produktu pod kątem trwałości i ponownego użycia.
Aktywność: Przeprojektuj prosty przedmiot (np. kubek na wynos lub koszulkę), kierując się zasadami cyrkularności. Zaprezentuj swoje pomysły grupie.
Biblioteka wideo
Cel: ułatwienie nauki osobom o niższym poziomie umiejętności czytania i pisania lub barierami językowymi.
Centrum szablonów i materiałów do druku
Cel: Ćwicz, reflektuj i ucz się z innymi lub samodzielnie.
Biznesplan: Biznesplan to prosty dokument, który pomaga opisać Twój pomysł i sposób jego realizacji.
Dlaczego jest przydatny: Pomaga zachować porządek i przygotowanie podczas ubiegania się o finansowanie lub przedstawiania swojego pomysłu innym.
Uwaga: udostępniony szablon biznesplanu jest dostępny za pośrednictwem serwisu Microsoft Create i został profesjonalnie zaprojektowany do użytku w programie Microsoft Word. Szablon pochodzi z oficjalnej platformy Microsoft Create i ma na celu pomóc użytkownikom w opracowaniu jasnych, uporządkowanych planów dotyczących ich pomysłów związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.
Arkusze wywiadów z klientami: Rozmowy z potencjalnymi klientami pomagają zrozumieć ich potrzeby i problemy.
To narzędzie zawiera proste pytania do zadania oraz miejsce na zapisanie odpowiedzi — dzięki czemu możesz ulepszyć swój pomysł.
Dlaczego jest przydatne: Pomaga stworzyć coś, czego ludzie naprawdę potrzebują i będą używać.
Note: The Customer Interview Form is provided by Smartsheet, a platform known for offering a wide range of productivity and planning templates.
Narzędzie Mapowania Lokalnego: To arkusz roboczy, który pomaga odkrywać lokalny obszar w poszukiwaniu możliwości związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.
Why it’s useful: It helps you discover local problems — and think of creative solutions for them.
Uwaga: Skorzystaj z Google Moje Mapy, aby zbadać i naniesić na mapę zasoby społeczności, identyfikując możliwości dla inicjatyw gospodarki o obiegu zamkniętym. Te dwa samouczki wideo poprowadzą Cię krok po kroku przez proces korzystania z tego prostego i bezpłatnego narzędzia.
Platformy i zestawy narzędzi online
Te linki oferują szerokie wprowadzenie do gospodarki o obiegu zamkniętym, z którego może skorzystać każdy, szczególnie osoby uczące się po raz pierwszy.
Portal edukacyjny UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym
Strona „Pomiar gospodarki o obiegu zamkniętym” na Europejskiej Platformie Interesariuszy Gospodarki o Obiegu Zamkniętym oferuje zestaw narzędzi, ram i wskaźników wspierających organizacje w ocenie i monitorowaniu ich efektywności w zakresie cyrkularności. Zawiera takie zasoby jak Narzędzie Oceny Cyrkularności (Circularity Assessment Tool), Circulytics oraz normę ISO 59020:2024, zapewniając praktyczne wskazówki dla firm, decydentów i badaczy wdrażających i nadzorujących strategie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Green European Foundation: Gospodarka o obiegu zamkniętym dla wszystkich*
Publikacja Green European Foundation zatytułowana A European Single Market for the Future (Jednolity Rynek Europejski dla Przyszłości) przedstawia nową wizję unijnego rynku wewnętrznego jako katalizatora przemian środowiskowych i społecznych. Opowiada się za „Jednolitym Rynkiem 2.0”, który w swojej podstawie łączy zrównoważony rozwój, sprawiedliwość społeczną i autonomię strategiczną, dążąc do dostosowania integracji gospodarczej do celów klimatycznych i społecznych Unii Europejskiej.
Kurs online z zakresu gospodarki o obiegu zamkniętym | Certyfikacja w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym
Internetowy kurs gospodarki o obiegu zamkniętym, dostępny na stronie circulareconomycourse.com, jest częścią Circular Economy Alliance (CEA) – globalnego lidera w dziedzinie edukacji i certyfikacji w zakresie gospodarki cyrkularnej. CEA oferuje internetowe programy edukacyjne, dostosowane do tempa uczestnika, które mają na celu wyposażenie profesjonalistów i organizacji w praktyczne umiejętności niezbędne do wdrażania zrównoważonych, cyrkularnych strategii.
Online Circular Economy Course | Circular Economy Certification
Luka w cyrkularności
Ta strona analizuje globalną lukę cyrkularności, pokazując, jaka część światowej gospodarki funkcjonuje w obiegu zamkniętym, oraz oferuje wskazówki, które mogą wspierać systemową zmianę w kierunku bardziej zrównoważonej przyszłości.
Krąg Ekoprojektowania
Ta strona oferuje narzędzia, szkolenia i zasoby wspierające projektowanie cyrkularne oraz pomagające specjalistom w integrowaniu zrównoważonego rozwoju z produktami i usługami.
Zestaw narzędzi gospodarki o obiegu zamkniętym.
Ten bezpłatny zestaw narzędzi został stworzony, aby pomóc małym firmom i przedsiębiorcom w identyfikowaniu możliwości w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym. Oferuje praktyczne wskazówki dotyczące wdrażania strategii cyrkularnych w działalności biznesowej.
Poznaj zasoby dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym według krajów
OBEHOVÉ HOSPODÁRSTVO – PRZYSZŁOŚĆ ROZWOJU SŁOWACJI
Podstawowa publikacja Ministerstwa Środowiska mająca na celu ukierunkowanie polityk publicznych i gospodarczych Słowacji na przejście od gospodarki liniowej do cyrkularnej. Powstała jako dokument strategiczny w ramach prezydencji Słowacji w Radzie UE w 2016 r., kiedy zainicjowano tzw. proces bratysławski. Tzw. „Biała księga” opisuje istotę transformacji, jej wpływ ekonomiczny, środowiskowy i społeczny, prezentując również przykłady działań i projektów jako narzędzia wymiany doświadczeń na poziomie krajowym i międzynarodowym.
- PL-Slovakian Links
CIRCULAR SLOVAKIA
Circular Slovakia to publiczno-prywatna platforma, tzw. klaster, wspierający rozwój gospodarki cyrkularnej. Powstała w grudniu 2019 r. z inicjatywy siedmiu partnerów założycielskich przy Ministerstwie Środowiska Republiki Słowackiej, we współpracy z Holland Circular Hotspot. Celem platformy jest łączenie biznesu, administracji, instytucji naukowych, stowarzyszeń i organizacji pozarządowych w celu przyspieszenia transformacji ku bardziej zielonej i cyrkularnej Słowacji.
- PL-Slovakian Links
GOZ dla Biznesu
Opis: „GOZ dla Biznesu” to ogólnopolski projekt edukacyjno-wdrożeniowy skierowany do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które chcą rozpocząć lub przyspieszyć wdrażanie modeli cyrkularnych. Inicjatywa opiera się na połączeniu wiedzy teoretycznej z rzeczywistym wsparciem doradczym.
Platforma oferuje szkolenia, narzędzia diagnostyczne, analizy potencjału GOZ w firmach i inspiracje branżowe. Projekt promuje m.in. wydłużanie cyklu życia produktów, wykorzystywanie odpadów jako surowców wtórnych, wprowadzanie usług naprawczych i modeli subskrypcyjnych.
Celem jest nie tylko podnoszenie świadomości, ale też poprawa konkurencyjności firm poprzez dostosowanie ich do wymogów rynku zrównoważonego i unijnej polityki zielonej transformacji.
- PL-Poland Links
GOZ w praktyce
Opis: „GOZ w praktyce” to kompleksowy program edukacyjno-informacyjny realizowany przez Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO. Jego celem jest pokazanie, jak zasady gospodarki o obiegu zamkniętym można realnie wdrażać w polskich firmach i instytucjach – bez nadmiaru teorii, z naciskiem na praktyczne narzędzia, procedury i dobre praktyki.
Platforma oferuje interaktywne przewodniki, wzory dokumentów, checklisty, wideoporadniki oraz zestawy wskaźników do oceny postępów w transformacji. Program skierowany jest do przedstawicieli biznesu, administracji i edukacji, którzy szukają sprawdzonych sposobów na redukcję śladu materiałowego i optymalizację cyklu życia produktów.
Projekt współfinansowany jest ze środków UE i realizowany we współpracy z ekspertami z różnych sektorów.
- PL-Poland Links